Olivetti M290-25 — powrót do życia, kondensator po kondensatorze
Wspominałem ostatnio, że nabyłem komputer z zeszłego stulecia. Zacząłem go reanimować i natrafiłem na rozmaite problemy, które poniżej opisuję.
Przywracanie mojego Olivetti M290-25 do życia zaczęło się od problemu z podłączeniem monitora. Później przyszły naprawy zasilacza, odtwarzanie podtrzymania ustawień BIOS-u i poznawanie osobliwości konfiguracji. W końcu udało się uruchomić oryginalny dysk, a na nim zobaczyć zachowane spersonalizowane środowisko z Windows 3.11.
Do pełnej sprawności nadal trochę brakuje, ale komputer zdążył już pokazać, że warto było się nim zająć.
286 po włosku
Olivetti M290-25 ma procesor 80286 taktowany zegarem 20 MHz oraz 5 MB RAM : jeden megabajt na płycie głównej i cztery megabajty w modułach. Pojemność pamięci potwierdza ekran POST. Oryginalny dysk to Conner CP3044 o pojemności około 40 MB .
Obudowa jest zwarta i zaprojektowana w charakterystycznym dla Olivetti stylu. Dostęp do niektórych elementów, zwłaszcza zworek dysku, wymaga cierpliwości. Jednocześnie wewnątrz przewidziano miejsce na trzy karty ISA pełnej długości , czyli liczące około 33 cm .
Jest też wolna zatoka 5,25 cala. W moim dawnym komputerze miałem tutaj CD-ROM w komplecie z kartą SounBlaster, która pełniła jednocześnie rolę kontrolera. Rozważam zamontowanie w niej kieszeni na dysk, która ułatwiłaby eksperymenty i kopiowanie danych. Powstrzymuje mnie wygląd oryginalnego przedniego panelu — szkoda go zmieniać.
Najpierw trzeba podłączyć monitor
Już przy podłączaniu monitora pojawiła się niespodzianka. Jeden z otworów złącza VGA był zaślepiony. Początkowo wyglądało to jak fragment ułamanego pinu, ale okazało się wykonaniem fabrycznym. Zapomniałem, że kiedyś wtyczki wyglądały inaczej.
Mój przewód miał komplet pinów, więc wtyczka nie wchodziła. Dopiero usunięcie kolidującego pinu pozwoliło ją podłączyć. Na obraz trzeba było jednak jeszcze poczekać.
Na początku świeciła tylko klawiatura
Pierwsza próba uruchomienia zakończyła się zapaleniem kontrolek Num Lock, Caps Lock i Scroll Lock. Ekran pozostawał pusty.
Zacząłem od zasilacza. Zmierzyłem napięcia - na linii 5V było niesabilne 3-4V, a na 12V napięcie oscylowało wokół 8V. Kondensatory nosiły ślady zużycia, a na płytce było widać pozostałości wycieku elektrolitu - od spodu niewielkie ślady korozji. Najpierw wymieniłem kilka najgorzej wyglądających sztuk. To wystarczyło, aby komputer zaczął się uruchamiać, a podłączony wcześniej monitor wreszcie wyświetlił prawidłowy obraz.
Wtedy ujawnił się kolejny problem: BIOS nie pamiętał ustawień, ponieważ oryginalna bateria była wyrwana .
Koszyczek na baterię pastylkową pozyskałem z innej płyty głównej. Jego wyprowadzenia nie pasowały do otworów w Olivetti, więc przykleiłem go taśmą dwustronną, a z płytą połączyłem przewodami. Tak powstało nowe mocowanie baterii bez dopasowywania na siłę obcego elementu do starego PCB.
BIOS, dyskietka diagnostyczna, zworka i brakujący Enter
Początkowo, aby dostać się do konfiguracji BIOS-u, musiałem manipulować zworką znajdującą się przy baterii - taki sposób ktoś polecał na elektrodzie.
Znalazłem również dyskietkę diagnostyczną przeznaczoną wprawdzie do innego Olivetti, ale pozwalającą sprawdzić podstawowe podzespoły. Liczyłem, że umożliwi także zmianę ustawień BIOS-u, bez każdorazowego zaglądania do wnętrza obudowy.
Dopiero później odkryłem właściwy sposób: Ctrl+Alt+Shift+Delete podczas POST . Od tej chwili do konfiguracji mogłem wchodzić bez ruszania zworki.
Po zamontowaniu baterii udało się zapamiętać ustawienia zegara, ale konfiguracja dysku nadal sprawiała wrażenie niezapisywanej. Rozwiązanie okazało się proste, choć nieoczywiste: na samym końcu wszystkie ustawienia trzeba było zatwierdzić Enterem , czyli CR — carriage return. W końcu Olivetti wyrosło na maszynach do pisania.
Poprawne zapisanie parametrów nie wystarczyło jednak do uruchomienia HDD. Dysk ruszył dopiero po wymianie kolejnych elektrolitów w zasilaczu.
Pierwszy start z oryginalnego dysku
Sprzedawca opisał Connera jako uszkodzonego, ponieważ „klika i rzęzi”. Tym większa była satysfakcja, gdy komputer w końcu uruchomił się właśnie z niego.
Automatycznie wystartował Windows 3.11 z pakietem Office . Na dysku był również Norton Commander, a w nim skróty przygotowane dla poszczególnych członków rodziny. Zachowała się pozycja „wyłącz komputer” i kilka innych własnych poleceń. Były też katalogi po grach — niestety puste.
Po rozgrzaniu problem wrócił
Niestety po dłuższej pracy komputer wszedł w stan błędu. Obraz zniknął, a na klawiaturze ponownie świeciły trzy diody.
Próby ponownego uruchomienia kończyły się cyklicznym „cykaniem” zasilacza. Komputer nie startował. Pomogła dopiero wymiana największych elektrolitów.
Naprawa odbywała się więc etapami: od kilku najbardziej podejrzanych kondensatorów aż po wymianę wszystkich elektrolitów na nowe . Każdy etap przynosił poprawę, lecz nie udało się całkowicie usunąć usterki. Nadal zdarza się, że komputer nie chce wystartować z podłączonym dyskiem.
Niestabilne zasilanie, szczególnie na linii 12 V, pozostaje głównym podejrzanym. Mogłoby też tłumaczyć odgłosy pracy HDD, na podstawie których uznano go za uszkodzony. Stan samego Connera będzie jednak można rzetelnie ocenić dopiero przy pewnym zasilaniu.
FreeDOS na karcie CF
Kolejnym krokiem było podłączenie **karty CompactFlash 256 MB przez adapter IDE–CF**.
Kartę przygotowałem do pracy z pojemnością około 200 MB , a w BIOS-ie wybrałem z katalogu dysków odpowiadający jej typ. Następnie z dyskietek zainstalowałem FreeDOS.
Dzięki temu komputer dostał alternatywny nośnik systemowy. Karta miała również posłużyć do uratowania zawartości oryginalnego dysku: plan zakładał uruchomienie CF jako Master, podłączenie Connera jako Slave i skopiowanie danych.
Na przeszkodzie stanęła współpraca urządzeń. Adapter CF pozwala zworkami zamienić role Master i Slave, ale przy starcie z karty prawidłowo skonfigurowany Conner pozostaje niewidoczny albo powoduje błędy uniemożliwiające uruchomienie komputera. W adapterze brakuje zworki dla ustawienia "SLAVE PRESENT". Niestabilny zasilacz dodatkowo utrudnia diagnozę.
Nie powiodła się też próba odczytu HDD we współczesnym komputerze przez użyty adapter IDE–USB. Kopiowanie przez Olivetti na CF pozostaje więc planem, do którego chcę wrócić po rozwiązaniu problemów z zasilaniem.
Zagadka przy układzie graficznym
Podczas oględzin płyty zwróciłem też uwagę na dodatkowe złącze w pobliżu układu graficznego. Podejrzewam, że mogło służyć do współpracy z kartą rozszerzającą funkcje wideo, być może do nakładania obrazów. Jego dokładne przeznaczenie pozostaje jeszcze do rozpoznania.
Co dalej z Olivetti?
Najważniejsze jest teraz doprowadzenie zasilania do porządku. Coraz poważniej rozważam całkowitą przebudowę wnętrza PSU z użyciem współczesnych komponentów , przy zachowaniu oryginalnej obudowy. Trzeba przy tym uwzględnić wszystkie wymagane napięcia, w tym linię −5 V obecną na złączu płyty.
Następny cel to archiwizacja Connera. Chciałbym zachować całe środowisko: system, programy i konfigurację. Później będzie można zająć się rozbudową — pamięcią, siecią na karcie ISA i zagadkowym złączem grafiki.
Na razie największym sukcesem pozostaje ten pierwszy start z oryginalnego HDD. Komputer, który początkowo odpowiadał tylko trzema lampkami na klawiaturze, pozwolił na chwilę wrócić do pulpitu przygotowanego przez jego dawnych użytkowników.
C.D.N.
#Olivetti #M290 #M29025 #RetroPC #RetroComputing #Renowacja #Naprawa #80286 #286 #ISA #Windows311 #FreeDOS #NortonCommander #Conner #CompactFlash #VGA #BIOS #Zasilacz #Elektronika #StareKomputery
Wspominałem ostatnio, że nabyłem komputer z zeszłego stulecia. Zacząłem go reanimować i natrafiłem na rozmaite problemy, które poniżej opisuję.
Przywracanie mojego Olivetti M290-25 do życia zaczęło się od problemu z podłączeniem monitora. Później przyszły naprawy zasilacza, odtwarzanie podtrzymania ustawień BIOS-u i poznawanie osobliwości konfiguracji. W końcu udało się uruchomić oryginalny dysk, a na nim zobaczyć zachowane spersonalizowane środowisko z Windows 3.11.
Do pełnej sprawności nadal trochę brakuje, ale komputer zdążył już pokazać, że warto było się nim zająć.
286 po włosku
Olivetti M290-25 ma procesor 80286 taktowany zegarem 20 MHz oraz 5 MB RAM : jeden megabajt na płycie głównej i cztery megabajty w modułach. Pojemność pamięci potwierdza ekran POST. Oryginalny dysk to Conner CP3044 o pojemności około 40 MB .
Obudowa jest zwarta i zaprojektowana w charakterystycznym dla Olivetti stylu. Dostęp do niektórych elementów, zwłaszcza zworek dysku, wymaga cierpliwości. Jednocześnie wewnątrz przewidziano miejsce na trzy karty ISA pełnej długości , czyli liczące około 33 cm .
Jest też wolna zatoka 5,25 cala. W moim dawnym komputerze miałem tutaj CD-ROM w komplecie z kartą SounBlaster, która pełniła jednocześnie rolę kontrolera. Rozważam zamontowanie w niej kieszeni na dysk, która ułatwiłaby eksperymenty i kopiowanie danych. Powstrzymuje mnie wygląd oryginalnego przedniego panelu — szkoda go zmieniać.
Najpierw trzeba podłączyć monitor
Już przy podłączaniu monitora pojawiła się niespodzianka. Jeden z otworów złącza VGA był zaślepiony. Początkowo wyglądało to jak fragment ułamanego pinu, ale okazało się wykonaniem fabrycznym. Zapomniałem, że kiedyś wtyczki wyglądały inaczej.
Mój przewód miał komplet pinów, więc wtyczka nie wchodziła. Dopiero usunięcie kolidującego pinu pozwoliło ją podłączyć. Na obraz trzeba było jednak jeszcze poczekać.
Na początku świeciła tylko klawiatura
Pierwsza próba uruchomienia zakończyła się zapaleniem kontrolek Num Lock, Caps Lock i Scroll Lock. Ekran pozostawał pusty.
Zacząłem od zasilacza. Zmierzyłem napięcia - na linii 5V było niesabilne 3-4V, a na 12V napięcie oscylowało wokół 8V. Kondensatory nosiły ślady zużycia, a na płytce było widać pozostałości wycieku elektrolitu - od spodu niewielkie ślady korozji. Najpierw wymieniłem kilka najgorzej wyglądających sztuk. To wystarczyło, aby komputer zaczął się uruchamiać, a podłączony wcześniej monitor wreszcie wyświetlił prawidłowy obraz.
Wtedy ujawnił się kolejny problem: BIOS nie pamiętał ustawień, ponieważ oryginalna bateria była wyrwana .
Koszyczek na baterię pastylkową pozyskałem z innej płyty głównej. Jego wyprowadzenia nie pasowały do otworów w Olivetti, więc przykleiłem go taśmą dwustronną, a z płytą połączyłem przewodami. Tak powstało nowe mocowanie baterii bez dopasowywania na siłę obcego elementu do starego PCB.
BIOS, dyskietka diagnostyczna, zworka i brakujący Enter
Początkowo, aby dostać się do konfiguracji BIOS-u, musiałem manipulować zworką znajdującą się przy baterii - taki sposób ktoś polecał na elektrodzie.
Znalazłem również dyskietkę diagnostyczną przeznaczoną wprawdzie do innego Olivetti, ale pozwalającą sprawdzić podstawowe podzespoły. Liczyłem, że umożliwi także zmianę ustawień BIOS-u, bez każdorazowego zaglądania do wnętrza obudowy.
Dopiero później odkryłem właściwy sposób: Ctrl+Alt+Shift+Delete podczas POST . Od tej chwili do konfiguracji mogłem wchodzić bez ruszania zworki.
Po zamontowaniu baterii udało się zapamiętać ustawienia zegara, ale konfiguracja dysku nadal sprawiała wrażenie niezapisywanej. Rozwiązanie okazało się proste, choć nieoczywiste: na samym końcu wszystkie ustawienia trzeba było zatwierdzić Enterem , czyli CR — carriage return. W końcu Olivetti wyrosło na maszynach do pisania.
Poprawne zapisanie parametrów nie wystarczyło jednak do uruchomienia HDD. Dysk ruszył dopiero po wymianie kolejnych elektrolitów w zasilaczu.
Pierwszy start z oryginalnego dysku
Sprzedawca opisał Connera jako uszkodzonego, ponieważ „klika i rzęzi”. Tym większa była satysfakcja, gdy komputer w końcu uruchomił się właśnie z niego.
Automatycznie wystartował Windows 3.11 z pakietem Office . Na dysku był również Norton Commander, a w nim skróty przygotowane dla poszczególnych członków rodziny. Zachowała się pozycja „wyłącz komputer” i kilka innych własnych poleceń. Były też katalogi po grach — niestety puste.
Po rozgrzaniu problem wrócił
Niestety po dłuższej pracy komputer wszedł w stan błędu. Obraz zniknął, a na klawiaturze ponownie świeciły trzy diody.
Próby ponownego uruchomienia kończyły się cyklicznym „cykaniem” zasilacza. Komputer nie startował. Pomogła dopiero wymiana największych elektrolitów.
Naprawa odbywała się więc etapami: od kilku najbardziej podejrzanych kondensatorów aż po wymianę wszystkich elektrolitów na nowe . Każdy etap przynosił poprawę, lecz nie udało się całkowicie usunąć usterki. Nadal zdarza się, że komputer nie chce wystartować z podłączonym dyskiem.
Niestabilne zasilanie, szczególnie na linii 12 V, pozostaje głównym podejrzanym. Mogłoby też tłumaczyć odgłosy pracy HDD, na podstawie których uznano go za uszkodzony. Stan samego Connera będzie jednak można rzetelnie ocenić dopiero przy pewnym zasilaniu.
FreeDOS na karcie CF
Kolejnym krokiem było podłączenie **karty CompactFlash 256 MB przez adapter IDE–CF**.
Kartę przygotowałem do pracy z pojemnością około 200 MB , a w BIOS-ie wybrałem z katalogu dysków odpowiadający jej typ. Następnie z dyskietek zainstalowałem FreeDOS.
Dzięki temu komputer dostał alternatywny nośnik systemowy. Karta miała również posłużyć do uratowania zawartości oryginalnego dysku: plan zakładał uruchomienie CF jako Master, podłączenie Connera jako Slave i skopiowanie danych.
Na przeszkodzie stanęła współpraca urządzeń. Adapter CF pozwala zworkami zamienić role Master i Slave, ale przy starcie z karty prawidłowo skonfigurowany Conner pozostaje niewidoczny albo powoduje błędy uniemożliwiające uruchomienie komputera. W adapterze brakuje zworki dla ustawienia "SLAVE PRESENT". Niestabilny zasilacz dodatkowo utrudnia diagnozę.
Nie powiodła się też próba odczytu HDD we współczesnym komputerze przez użyty adapter IDE–USB. Kopiowanie przez Olivetti na CF pozostaje więc planem, do którego chcę wrócić po rozwiązaniu problemów z zasilaniem.
Zagadka przy układzie graficznym
Podczas oględzin płyty zwróciłem też uwagę na dodatkowe złącze w pobliżu układu graficznego. Podejrzewam, że mogło służyć do współpracy z kartą rozszerzającą funkcje wideo, być może do nakładania obrazów. Jego dokładne przeznaczenie pozostaje jeszcze do rozpoznania.
Co dalej z Olivetti?
Najważniejsze jest teraz doprowadzenie zasilania do porządku. Coraz poważniej rozważam całkowitą przebudowę wnętrza PSU z użyciem współczesnych komponentów , przy zachowaniu oryginalnej obudowy. Trzeba przy tym uwzględnić wszystkie wymagane napięcia, w tym linię −5 V obecną na złączu płyty.
Następny cel to archiwizacja Connera. Chciałbym zachować całe środowisko: system, programy i konfigurację. Później będzie można zająć się rozbudową — pamięcią, siecią na karcie ISA i zagadkowym złączem grafiki.
Na razie największym sukcesem pozostaje ten pierwszy start z oryginalnego HDD. Komputer, który początkowo odpowiadał tylko trzema lampkami na klawiaturze, pozwolił na chwilę wrócić do pulpitu przygotowanego przez jego dawnych użytkowników.
C.D.N.
#Olivetti #M290 #M29025 #RetroPC #RetroComputing #Renowacja #Naprawa #80286 #286 #ISA #Windows311 #FreeDOS #NortonCommander #Conner #CompactFlash #VGA #BIOS #Zasilacz #Elektronika #StareKomputery
