@szymonpl, jeszcze wcześniej, już tutaj wrzucałem.

Operacja Aerodynamic (Project AERODYNAMIC) to tajna operacja CIA prowadzona w latach zimnej wojny (rozpoczęta w 1948/1949 roku), której celem było wspieranie antykomunistycznego i antysowieckiego ruchu oporu na Ukrainie oraz zbieranie danych wywiadowczych. Była to jedna z pierwszych dużych operacji tego typu prowadzonych przez amerykański wywiad wewnątrz Związku Radzieckiego. [1] (http://www.welt.de/geschichte/article255147210/Project-Aerodynamic-12-Agenten-liess-die-CIA-ueber-der-Ukraine-abspringen-nur-einer-kam-zurueck.html), [2] (http://www.komputerswiat.pl/nauka-i-technika/militaria/zapomniana-akcja-usa-w-ukrainie-cia-zrzucila-12-agentow-wrocil-tylko-jeden/hxm7x53), [3] (http://www.cia.gov/readingroom/docs/AERODYNAMIC%20%20%20VOL.%201_0113.pdf)

Główne etapy i cele operacji

• Faza militarna i sabotażowa (1949–1953): W początkowym okresie CIA współpracowało z nacjonalistycznymi organizacjami, takimi jak Ukraińska Powstańcza Armia (UPA) oraz Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN).

• W ramach akcji nad zachodnią Ukrainą zrzucano na spadochronach wyszkolonych agentów (kurierów).

• Akcja ta zakończyła się militarną porażką. Z 12 zrzuconych agentów powrócił tylko jeden, ponieważ sowiecki kontrwywiad (MGB/KGB) zinfiltrował struktury podziemia i skutecznie likwidował grupy dywersyjne. [1] (http://www.cia.gov/readingroom/docs/AERODYNAMIC%20%20%20VOL.%201_0113.pdf), [2] (http://www.welt.de/geschichte/article255147210/Project-Aerodynamic-12-Agenten-liess-die-CIA-ueber-der-Ukraine-abspringen-nur-einer-kam-zurueck.html), [3] (http://www.komputerswiat.pl/nauka-i-technika/militaria/zapomniana-akcja-usa-w-ukrainie-cia-zrzucila-12-agentow-wrocil-tylko-jeden/hxm7x53)

• Kluczowa postać – Mykoła Łebed (Mykola Lebed): Głównym łącznikiem CIA w tej operacji stał się Mykoła Łebed, jeden z liderów OUN, który po wojnie uciekł na Zachód i w 1949 roku zamieszkał w USA. CIA chroniło go przed deportacją i śledztwami dotyczącymi jego wojennej przeszłości (w tym odpowiedzialności za czystki etniczne na Polakach i Żydach), uznając jego przydatność w walce z ZSRR. [1] (http://de.wikipedia.org/wiki/Mykola_Lebed)

• Faza wojny psychologicznej (od 1953 roku): Gdy zbrojny opór na Ukrainie został ostatecznie zdławiony przez Armię Czerwoną, CIA zmieniło strategię. Zamiast zrzutów militarnych skupiono się na działaniach propagandowych, dywersji ideologicznej i operacjach informacyjnych.

• Utworzono m.in. instytut badawczo-wydawniczy „Prolog” w Nowym Jorku (kierowany przez Łebedia).

• Zajmował się on drukowaniem i potajemnym szmuglowaniem na teren Ukraińskiej SRR antysowieckiej literatury, gazet oraz materiałów radiowych.

• Do dystrybucji wykorzystywano m.in. ukraińskich podróżnych oraz kontakty w krajach bloku wschodniego (np. podczas Praskiej Wiosny w 1968 roku). [1] (http://www.facebook.com/RussianEmbassyinEthiopia/posts/operation-ukraine-americas-fingerprintswho-supports-ukrainian-nationalismas-soon/677114661110761/), [2] (http://pl.topwar.ru/215701-operacija-ajerodinamik-kogda-byla-sozdana-anti-rossija.html), [3] (http://wybudzeni.com/2022/04/05/cia-podkopywanie-i-nazifikacja-ukrainy-od-1953-roku/), [4] (http://de.wikipedia.org/wiki/Mykola_Lebed)

Ewolucja kryptonimów

W miarę upływu lat i zmian w strukturach CIA, operacja wielokrotnie zmieniała swoją nazwę kodową. Przed jej ostatecznym zakończeniem na początku lat 90. (wraz z upadkiem ZSRR) funkcjonowała pod kryptonimami QRDYNAMIC, PDDYNAMIC oraz QRPLUMB. [1] (http://pl.topwar.ru/215701-operacija-ajerodinamik-kogda-byla-sozdana-anti-rossija.html), [2] (http://wybudzeni.com/2022/04/05/cia-podkopywanie-i-nazifikacja-ukrainy-od-1953-roku/)

Większość szczegółów dotyczących projektu wyszła na jaw dopiero w XXI wieku, kiedy CIA zdecydowało się na odtajnienie dokumentów z tego okresu.