Przypadek Niemiec pokazuje, że infrastruktura islamska rozwijała się etapowo. Początkowo dominowały Laden- und Hinterhofmoscheen – sale modlitwy w lokalach usługowych, magazynach i oficynach. Wraz z konsolidacją gmin muzułmańskich część tych miejsc zastąpiono pełnowymiarowymi obiektami sakralnymi z kopułami i minaretami. Symbolicznym przykładem tej transformacji jest Centralny Meczet w Kolonii.

Skali zjawiska nie można określić precyzyjnie, ponieważ Niemcy nie prowadzą centralnej ewidencji takich obiektów. Dostępne dane mają charakter szacunkowy. Najczęściej wskazuje się na około 2,300-2,700 meczetów i miejsc modlitwy, obejmujących zarówno pełnowymiarowe obiekty sakralne, jak i lokale adaptowane do celów religijnych.

Brak jednolitego rejestru utrudnia ocenę źródeł finansowania. W przeciwieństwie do Kościołów posiadających status korporacji prawa publicznego islamska infrastruktura religijna utrzymywana jest głównie ze składek, darowizn, zbiórek, kredytów oraz środków zagranicznych. Kluczową rolę nadal odgrywają Turcja, Arabia Saudyjska, Katar i Iran.

Najbardziej rozbudowany model instytucjonalny posiada Turcja. DITIB, największa organizacja zarządzająca islamskimi miejscami kultu w Niemczech, pozostaje związana z tureckim Urzędem ds. Religii (Diyanet), który deleguje i finansuje imamów. Arabia Saudyjska od lat 60. XX wieku prowadzi globalny program finansowania meczetów, centrów islamskich i instytucji religijnych. Program objął tysiące obiektów, a jego wartość szacowano na dziesiątki miliardów dolarów. W licznych opracowaniach wskazuje się, że towarzyszy mu upowszechnianie wahhabickiej interpretacji islamu.

Rozbudowie tej infrastruktury towarzyszą wyzwania w obszarze bezpieczeństwa wewnętrznego. Federalny Urząd Ochrony Konstytucji uznaje salafizm za jedno z głównych środowisk radykalizacji islamistycznej. W konsekwencji zamykano lub delegalizowano obiekty i stowarzyszenia powiązane z ekstremizmem, m. in. Al-Quds/Masjid Taiba w Hamburgu, Fussilet 33 w Berlinie oraz Deutschsprachiger Islamkreis Hildesheim. Anis Amri, sprawca zamachu na jarmark bożonarodzeniowy w Berlinie, przed atakiem utrzymywał kontakty ze środowiskiem skupionym wokół Fussilet.

Odrębnym zjawiskiem jest adaptacja zamkniętych kościołów na potrzeby kultu muzułmańskiego. Dotyczy ona głównie niewielkich świątyń protestanckich wyłączonych z użytkowania wskutek sekularyzacji, spadku liczby wiernych i wysokich kosztów utrzymania. Najbardziej znanym przykładem pozostaje dawna Kapernaumkirche w Hamburgu, przekształcona w Al-Nour-Moschee.

Doświadczenia Niemiec pokazują, że rozwój infrastruktury islamskiej stał się przedmiotem polityki bezpieczeństwa państwa. Mimo wprowadzenia instrumentów nadzoru nad finansowaniem zagranicznym oraz działalnością części stowarzyszeń prowadzących meczety, proces rozbudowy tej infrastruktury nie został zahamowany, a skuteczność przyjętych rozwiązań pozostaje przedmiotem debaty.

Na obecnym etapie, wobec aktualnej kondycji polskich służb specjalnych, będącej – w ocenie autora – konsekwencją narzuconego przez polskojęzyczny rząd "kagańca politycznej poprawności", debata na ten temat nie powinna ograniczać się wyłącznie do lokalnych protestów, lecz zostać rozszerzona o postulat ustawowego zakazu tworzenia/budowy meczetów, niezależnie od ich nazwy, formy organizacyjnej lub podmiotu prowadzącego, w tym funkcjonujących pod szyldem ośrodków kulturalnych, integracyjnych lub innych .

#islam #religia #niemcy